W tym kanclerzu była Ojczyzny naszej powaga i siła,
Wielkie rycerstwo... czyn prędki i żywy
(Juliusz Słowacki: Samuel Zborowski)
an Zamoyski urodził się 19 marca 1542 roku na zamku w Skokówce, w pobliżu którego 38 lat później założył miasto Zamość. Wychowany był - zgodnie z najlepszymi tradycjami epoki Odrodzenia - na kulturze narodowej i wzorach antycznych.
rzez ojca, Stanisława Zamoyskiego, został wysłany na studia za granicę. Po rocznym pobycie w Strasburgu, w słynnej szkole Jana Sturma, w 1556 roku, Zamoyski udaje się do Paryża. Tam studiuje w Kolegium Królewskim wymowę łacińską, grekę i matematykę. Słuchał też niewątpliwie wykładów filozofa Jakuba Charpentiera w Sorbonie. Wiosną roku 1559 udaje siędo kraju, wcześniej odwiedzając Strasburg. W kraju nie pozostaje długo. W 1560 roku ponownie wyjeżdża, tym razem do Włoch. W Padwie wstępuje na wydział prawa w tamtejszej Almae Matris. Tu zostaje uhonorowany najwyższą godnością studencką - zostaje rektorem uniwersytetu. Pisze pracę "De senatu romano libri II" którą wydaje w 1563 roku w Wenecji. Tu zdobywa także stopień doktora obojga praw i przechodzi na katolicyzm. Padwa staje się dla Jana Zamoyskiego szkołą życia.
u zostaje uhonorowany najwyższą godnością studencką - zostaje rektorem uniwersytetu. Pisze pracę "De senatu romano libri II" którą wydaje w 1563 roku w Wenecji. Tu zdobywa także stopień doktora obojga praw i przechodzi na katolicyzm. Padwa staje się dla Jana Zamoyskiego szkołą życia.
1565 roku Zamoyski wraca do kraju. Ma 23 lata. Zdolny, ambitny, błyskotliwy, wykształcony, władający kilkoma językami, oczytany ma wszelkie szanse by zrobić karierę. W roku 1565 uzyskuje od króla Zygmunta Augusta godność sekretarza królewskiego, a następnie otrzymuje, będące do tej pory w posiadaniu Stanisława Zamoyskiego, starostwo zamechskie. Po śmierci ojca, w roku 1572 obejmuje także starostwo bełskie.
okresie pierwszego i drugiego bezkrólewia Jan Zamoyski z zapałem brał udział w życiu politycznym kraju. W czasie pierwszego bezkrólewia występował w obronie demokracji szlacheckiej, opowiadał się także za nierozerwalnością unii polsko-litewskiej i tolerancją religijną. Poparł koncepcję elekcji "viritim" i był zdecydowanym przeciwnikiem Habsburgów na polskim tronie. Popierał kandydaturę królewicza francuskiego Henryka Walezego. Brał czynny udział w redagowaniu "artykułów henrykowskich". W roku 1573 brał udział w poselstwie udającym się do Paryża po króla Henryka Walezego. W czasie drugiej elekcji opowiadał się za "Piastem", a następnie stał się gorącym zwolennikiem Stefan Batorego.
okresie panowania Stefan Batorego Jan Zamoyski został obdarzony przez niego wieloma godnościami: w 1576 roku podkanclerstwem, w 1578 kanclerstwem, w 1581 hetmaństwem. Zamoyski zdobył więc dwa najważniejsze urzędy w państwie: hetmaństwo i kanclerstwo. Związany z królem przyjaźnią oraz więzią rodzinną przez małżeństwo z jego bratanicą, Gryzeldą Batorówną, spełniał w państwie funkcję pierwszej osoby po królu.
zięki protekcji króla Zamoyski ze szlachcica przekształcił się w magnata, i pod koniec swego życia był jednym z największych potentatów w Rzeczypospolitej.
